İmâmiyye Şîası’nın İnanç Sisteminde Rec‘at ve Bedâ Kavramları

Öz

Bu çalışma, İmâmiyye Şîası’nın inanç sisteminde önemli bir yer tutan rec‘at ve bedâ kavramlarını tarihsel, kelâmî ve sosyolojik boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Rec‘at inancı, kıyamet öncesinde belirli kişilerin yeniden diriltilerek dünyaya döndürülmesini ifade ederken; bedâ kavramı, ilahî takdirin insanlar açısından farklı şekillerde tezahür etmesini açıklayan bir yaklaşım olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, rec‘at düşüncesinin Kur’ânî temelleri, erken dönem Şiî fırkalarla ilişkisi ve özellikle İmâmiyye’de kazandığı sistematik yapı analiz edilmiştir. Aynı şekilde bedâ inancının ortaya çıkışı, Muhtar es-Sakafî’den itibaren geçirdiği dönüşüm ve Şeyh Müfîd gibi âlimler tarafından nasıl teorik bir çerçeveye oturtulduğu ele alınmıştır. Araştırmada ayrıca, rec‘at ve bedâ inançlarının imamet doktrini, gaybet ve mehdîlik anlayışlarıyla olan ilişkisi değerlendirilmiş; bu kavramların yalnızca teolojik birer öğreti olmayıp, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı güçlendiren ve kriz dönemlerinde inanç bütünlüğünü koruyan işlevsel unsurlar olduğu ortaya konulmuştur. Bununla birlikte, Ehli Sünnet ve diğer kelâm ekollerinin söz konusu inançlara yönelttiği eleştiriler de dikkate alınarak karşılaştırmalı bir perspektif sunulmuştur.