Muhibbüddîn et-Taberî ve Gâyetü’l-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm Adlı Eseri

Öz

“Fıkhü’l-hadis”, “asâr”, “sünen” ve “ahkâm hadisleri” olarak isimlendirme süreci yaşayan hüküm bildiren hadisler ve literatürü üzerine hadis tarihinde birçok eser yazılmıştır. İlk asırlarda hüküm bildiren hadislere farklı isimler kullanılırken, 5. asırla birlikte onları ihtiva eden eserlere “ahkam” ifadesi kullanılmaya başlanmıştır. 19. asra kadar mezkûr ifade zikredilirken, bu dönemde fıkhü’l-hadis ifadesi kullanılmıştır. Ancak alanda yapılan çalışmalar ahkam ifadesi çerçevesinde şekillenmiştir. Yazılan eserler, sadece hadislerin bir araya toplandığı çalışmalar değildir. Hadisler seçilirken her bir müellifin kendince seçtiği bir metodu vardır. Kimisi sadece hızlı okumaya matuf küçük çalışmalar oluştururken kimisi ise; mezhebi, yaşanan coğrafyanın öncelikleri ve içinde bulundukları durum, müelliflerin şahsi gündemleriyle şekillenen hüküm bildiren hadis kitapları yazılmıştır. Makalede, ahkam hadisleri alanında temayüz eden bir çalışmayı ve müellifi inceleyeceğiz. Muhibbüddîn et-Taberî’nin Gayetü’l-İhkâm eseri de bu meyandadır. Alanda yazılmış en geniş muhtevaya sahip çalışmadır. Kendi ifadesiyle, sahîh hadislerden oluşan bir çalışma yapmış ve kaynak zenginliği bakımından en geniş çeşitliğe sahip olmuş, ancak zaman zaman fazilete dair konularda zayıf ve uydurulmuş rivayetlere yer vermesi tenkit edilmiştir.